A young woman looks at her Facebook wall while she travels on a bus in Yangon on August 20, 2015. (AFP / Nicolas Asfouri)

မြန်မာ့တပ်မတော်ယာဉ်တန်း တိုက်ခိုက်ခံရသည်ဟူသော သတင်းမှားများပြန့်နှံ့

မူပိုင် AFP ၂၀၁၇-၂၀၂၁ ပိုင်ခွင့်အားလုံး လက်ဝယ်ရှိထားပြီး၊

မြန်မာတပ်မတော်ယာဉ်တန်းကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က တိုက်ခိုက်တယ်ဆိုတဲ့ ဗီဒီယိုတစ်ခုကို ဖေ့ဘွတ်ခ်လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ အကြိမ်ရေသောင်းချီပြီး ကြည့်ရှုခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါဟာ သတင်းမှား ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဗီဒီယိုဟာ ၂၀၁၆ ခုနှစ်က တူရကီနိုင်ငံအရှေ့တောင်ပိုင်းမှာ တူရကီစစ်တပ်ယာဉ်တန်းတစ်ခုကို ဖောက်ခွဲတိုက်ခိုက်တဲ့ ဗီဒီယိုဖြစ်ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်ကတည်းက အွန်လိုင်းပေါ်မှာ ပြန့်နှံ့ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီဗီဒီယိုကို ဖေ့ဘွတ်ခ်ပေါ် မှာတင်တဲ့ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မေလ ၉ ရက်နေ့ကတည်းက စလို့ အကြိမ်ရေ ၁၂,၀၀၀ ကျော် ကြည့်ရှုခဲ့ကြပါတယ်။

၂၅ စက္ကန့်ကြာတဲ့ ဗီဒီယိုမှာ တောင်ကားလမ်းတစ်လျှောက် မောင်းနှင်လာတဲ့ စစ်တပ်ယာဉ်တန်းတစ်ခုကို တွေ့ရပါတယ်။ ၁၅ စက္ကန့်မှာတော့ ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ဖြစ်တာ မြင်ရပါတယ်။

ဗီဒီယိုနဲ့အတူတွဲပြီး တင်ထားတဲ့စာမှာတော့ "ဘူးသီးတောင်ဘက် ငါးပိခိုးကား ခုနှစ်စီးမှာ လေးစီးမိလိုက်တယ် ကြားတယ်။ ငါးပိသူခိုး ၄၀ လောက် မသာပေါ်သွားတယ် ကြားတယ်" ဆိုပြီး ရခိုင်လို ရေးထားပါတယ်။ ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း မြန်မာတပ်မတော်ဘက်က အနည်းဆုံး စစ်သည် ၄၀ ကျဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဗီဒီယိုမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ငါးပိသူခိုးဆိုတာ မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွက် တိုက်ခိုက်နေတဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်တဲ့ ရက္ခိုင့်တပ်တော် (အေအေ)ရဲ့ ထောက်ခံသူတွေက မြန်မာတပ်မတော်ကို ပေးထားတဲ့ နာမည်ပြောင်ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီအကြောင်းအရာကို အလားတူပုံစာ ရေးပြီး Screenshot နဲ့ ဒီနေရာမှာလည်း တင်ခဲ့ရာမှာ အကြိမ် ၈၀၀ လောက် ပြန်လည်မျှဝေခဲ့ကြပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ဒီဖော်ပြချက်က မှားပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒီဗီဒီယိုမှာတွေ့ရတာဟာ ၂၀၁၆ ခုနှစ်က တူရကီစစ်တပ်ရဲ့ ယာဉ်တန်း တိုက်ခိုက်ခံရတဲ့မြင်ကွင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဗီဒီယိုမှာပါတဲ့ အဓိကပုံရိပ်တွေကို အသုံးပြုပြီး Google ပေါ်မှာ ရှာကြည့်တဲ့အခါမှာတော့ ပိုရှည်တဲ့ ဗီဒီယိုဖိုင်ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် မေလက Gerilatv ဆိုတဲ့ဝက်ဘ်ဆိုဒ်မှာ တင်ထားတာတွေ့ရပါတယ်။ အဲဒီဝက်ဘ်ဆိုက်ကတော့ တရားမဝင်ကာဒစ္စတန်လုပ်သားပါတီ (Kurdistan Workers’ Party (PKK))ရဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ People's Defence Forces (HPG) နဲ့ ဆက်စပ်ပါတယ်။

အောက်မှာ AFP ကနေ အနီရောင်စက်ဝိုင်းနဲ့ နှိုင်းယှဉ် ပြထားတာကတော့ သတင်းအမှားဗီဒီယိုမှာ မြင်ရတဲ့ မြင်ကွင်း (ဘယ်) နဲ့ Gerilatv က တင်တဲ့ ဗီဒီယိုဖိုင် (ညာ) တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အောက်မှာ AFP ကနေ အနီရောင်စက်ဝိုင်းနဲ့ နှိုင်းယှဉ် ပြထားတာကတော့ သတင်းအမှားဗီဒီယိုမှာ မြင်ရတဲ့ မြင်ကွင်း (ဘယ်) နဲ့ Gerilatv က တင်တဲ့ ဗီဒီယိုဖိုင် (ညာ) တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

Semdinli မြို့ဟာ တူရကီနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ဘက်မှာ ရှိပါတယ်။

အေအက်ဖ်ပီကလည်း ဒီဖြစ်စဉ်ကို၂၀၁၆ ခုနှစ် မေလ ၁၈ ရက်က ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်ပါတယ်။

အေအက်ဖ်ပီသတင်းမှာ “Kurdistan Workers Party (PKK) ရဲ့ ယနေ့ ယာဉ်တန်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တူရကီစစ်သား လေးဦးကျဆုံးပြီး ကိုးဦး ဒဏ်ရာရကြောင်း တူရကီစစ်တပ်ပြော” ဆိုပြီး ဖော်ပြထားပါတယ်။

စစ်ယာဉ်တန်းဟာ Hakkari ပြည်နယ် အရှေ့တောင်ပိုင်း Semdinli နဲ့ Aktutun ကြား သွားလာနေတာ ဖြစ်ပြီး ကားလမ်းပေါ်မှာ “ခွဲထွက်ရေးအကြမ်းဖက်အဖွဲ့” ထောင်ထားတဲ့ဗုံး ထိမှန်ခဲ့တာ ဖြစ်တယ်လို့ တူရကီစစ်တပ်က ဆိုထားပါတယ်။ “ခွဲထွက်ရေးအကြမ်းဖက်အဖွဲ့” ဆိုတာကတော့ တူရကီစစ်တပ်က PKK ကို ပုံမှန်ရည်ညွှန်းသုံးစွဲလေ့ရှိတဲ့စကားစုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အခုလတ်တလောမှာလည်း မြန်မာတပ်မတော်ကို တိုက်ခိုက်ခံရပြီး စစ်သားတွေအများကြီးသေဆုံးတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းမျိုး မတွေ့ရပါဘူး။